Menu Xerais

Viaxe ao centro de Suso de Toro

A edición galega de El País publica no suplemento «Luces» unha longa entrevista de Daniel Salgado con Suso de Toro, a raíz da próxima aparición de Sete palabras, a súa novela máis recente. Baixo o título de «Viaxe ao centro de Suso de Toro», Salgado e de Toro conversan sobre unha obra chamada a cruzar unha nova fronteira literaria. Recollemos algúns parágrafos dun texto que recomendamos moi vivamente:

Saldar débedas. Recuperar memorias. Investigar que materia conforma o individuo. Descoser os xéneros literarios. Os combates que se libran dentro de Sete palabras, a última aposta narrativa de Suso de Toro, resultan múltiples. Pero o campo de batalla presenta derrregas concretas: “Hai autores que teñen un tema, outros teñen dous ou tres. O meu é a identidade e está todo aquí”. O autor compostelán remexe, a un tempo descarnado e amábel, no propio faiado á procura do seu pasado. “A pregunta, realmente, é quen é un, quen son eu”, di. Co ermo zamorano, o Caribe ou Santiago de Compostela como teatro de operacións, en Sete palabras cóntase o traxecto dun escritor á procura material do seu avó. De Toro explícase: “Tamén se trata dunha viaxe ao centro de min mesmo”.

O narrador do volume que Xerais colocará nas librarías a primeiros de novembro, simultaneamente en e-book, confúndese co autor. De Toro (Santiago de Compostela, 1956) non desfai equívocos. “Hai que lembrar sempre que o autor di que é ficción”, afirma divertido, “e que o escritor é ese dobre, o anxo da garda que o acompaña”. E que o traballo que desemboca en Sete palabras arrincou en xaneiro de 2008, cando o escritor decide enfrontarse “de maneira radical” ao seu pasado familiar. “Todo coincide cos últimos anos de meu pai e ten que ver coa idade; nese intre realizo a primeira anotación para o libro”, lembra. A curiosidade polos devanceiros empuxou a De Toro cara a un proxecto, finalmente literario, adiado durante anos. “Cando o meu pai [falecido o 24 de decembro de 2008] perdeu a memoria, formuleime de novo a cuesión; xa había unha parte da miña historia á que non podía acceder”.
[...]
O asedio ao que se somete o concepto de identidade -”penso que esgotei os ángulos do tema, individual e colectivamente”, sorrí- desemboca nos seus estigmas. Eses que para o escritor se relacionan, antes de máis, coa pobreza. A desposesión material, a opresión sociopolítica, o analfabetismo, e a conseguinte emigración, marcaron a xínea da familia De Toro explorada en Sete palabras. E o autor abre o foco: “A sociedade galega, tamén a española, ten unha visión estúpida sobre si mesma, que ignora a pobreza como unha das forzas que fixo de nós o que somos”. “O 90% de nós eramos traballadores e agora tan guapos e tan modernos”, ironiza, non sen certo remorso colectivo. “Hai 40 anos emigrabamos todos e agora crémonos mellores que os alemáns”. Unha ollada sobre o desclasamento análoga, dalgún xeito, á deitada polo poeta Antonio Gamoneda cando recibiu o premio Cervantes: “Unha sociedade que censura a memoria da pobreza vira parva porque non lle dá valor a nada”.
[...]
É este o Suso de Toro que se desprazou da escrita como mecanismo de desmitificación, contundentemente empregado en Polaroid (1986) ou no joyceano Tic-tac (1993), ao libro como pescuda no mito. “Con este libro verifiquei que a literatura pode traballar como curación, non unicamente como coñecemento”, di quen describe a súa relación cos libros como “dialéctica”, que avanza e retrocede. “Escribir Sete palabras resultoume psicoloxicamente duro, pero gozoso a un tempo, unha escrita de vivencia”. E nese movemento constátase a viraxe operada entre a súa anterior novela, Home sen nome (2006) “na que se probaba a forza da literatura para romper tabús e trazar os nomes dos asasinos [da Guerra Civil]“, e as Sete palabras.
[...]
Mais a obsesión que atrapou ao escritor nos últimos tempos retorna. “Ao cabo, Sete palabras é case unha oración, un réquiem”. Esa é a pregaria dun Suso de Toro que marcou neste libro un cabo de Fornos na súa traxectoria. “Hai autores que teñen un tema; outros apenas dous ou tres”, considera, “e o meu é a identidade; está todo aquí, neste libro”. E cun pouso melancólico, ese aire cadora máis presente no seu método operativo, reflexiona: “Esta mañá aínda me divertía pensando que en Toro haberá quen se imite a min, fisicamente, alguén que abandonou a un neno que logo foi o meu avó”.

O suplemento »Luces» publica un adianto dun dos capítulos da novela, «Insomnio en Toro».

Comentarios pechados