Menu Xerais

Artigo de Rubén Eyré sobre «Luz de Tebra»

Na terra das Veigas, nos abicedos da centenaria Carballeira de Cartelos, alí mesmo onde as follas das árbores minguaban as intecións desta queimura de agosto, pois mesmo alí, comecei e rematei de ler Luz de Tebra. Trátase dunha ducia de relatos curtos cuxo autor é Ánxel Vázquez de la Cruz. A obra publicouna Edicións Xerais de Galicia e está prologada por Manuel Rivas. Confeso que nada me gusta ver prólogos nos libros; sexan de quen sexan, desconfio. Neste caso concreto, aínda digo máis: se non fose porque ao pasar unhas poucas páxinas vin como lle fuxía un merlo da caixa torácica a Costa Clavell, quizais esta obra quedase agardando por algún amigo que me aconsellase a súa lectura. Non obstante, en honor á verdade e á mentira non, comprobei máis tarde que por varios motivos a pequena introducción de Rivas está acertada. O autor de Luz de Tebra conta por enriba dos seus sesenta anos. Este é o primeiro libro que publica. Agora lembro que, precisamente, Xavier Costa Clavell nunha adega, me falara do enxeño deste home para contar fermosas historias de viva voz. Importante esta faceta na vida, incluso, para un escritor, non cabe dúbida. Pero, a maior parte das veces, esas historias que trasmitidas ao redor dunha botella de viño nos fan vibrar, rematan en algo pésimo postas despois no papel. Cando se tenta facer literatura escrita hai que deixar nuha beira os xeitos do relato oral, posto que nada ten que ver unha cousa coa outra. En calquera caso, por fortuna para os lectores, o escritor que nos ocupa, sabe tamén moi ben o oficio de escribir. Axiña un adiviña que, detrás dos contos que compoñen Luz de Tebra, hai seguro moitos outros da mesma pluma que el saberá onde dormen. Con este libro, unha vez máis se nos amosa que isto de escribir non é só cuestión de talento; tampouco de mellores ou peores temas, senón do tratamento que se lles dá a cada un deses temas. Neste caso os contidos tratan de cousas sinxelas.

Son personaxes amosegados pola vida sen outra cualificación aparente. Pero dende as primeiras liñas de cada conto un séntese nun balbordo de subxestións que che vai movendo os fíos do pouco ao moito. As situacións de loita dentro e fóra de si mesmos dalgúns dos personaxes, obrígalles a tomar decisións poñendo en perigo o seu destino como ocorre en case todos os bos contos. Teñen esa mestura de intensidade e tensión que mostra sen ensinar para manterte intrigado ata que chega a sorpresa. Aínda que o libro está cheo do mellor humor, na maior parte dos relatos vémonos máis seducidos pola melancolía e pola tristeza. Aquilo que puido ser e non foi nin será, aparece constantemente. Hai moito dese «nunca máis» de Poe no fío conductor desta obra. Claro que esta tristura que agroma sopexando en nós de maneira continua, tradúcese asemade nunha atmósfera de beleza superior. Entón: realidade ou ficción ¿Que máis ten?, se todo aquí camiña para que un soñe. Así cando o sol xa amainara e algún merlo facía trasfegos na fraguiza cos xeitos da escuridade, abandonei a vella Carballeira. Pensaba en ‘Sor Soidade’. Pero ao chegar o souto de Tenín atopei un campamento de xitanos. Alí estaba tamén o xitano, Francisco, de Luz de Tebra, morto en Ponferrada.

Logo comprendín nas súas olladas que non se fiaban da coincidencia dos meus pasos polo souto a esas horas. Da mesma maneira souben que aínda non estaba rematado de ler este libro de arte que traía comigo.

Rubén Eyré

Texto de Rubén Eyré publicado nos xornais El Progreso e Diario de Pontevedra o luns 6 de setembro de 2010.

Comentarios pechados