Menu Xerais

Mercedes Leobalde: «Isto é un pouco adictivo. Canto máis escribes máis che gusta». Entrevista coa autora de «Funambulistas»

Montse Dopico publicou no Magazine Cultural Galego unha entrevista a á escritora Mercedes Leobalde, gañadora do Premio Ánxel Fole co libro de relatos Funambulistas.

 

Mercedes Leobalde: “A vida é inseguridade, incerteza. Sempre temos que manter o equilibrio. E ofrecer unha resistencia”

Mercedes Leobalde leva dous libros publicados, ‘Chamádeme Eva’ e ‘Funambulistas’, e dous premios, o Illas Sisargas e o Ánxel Fole. O segundo é un volume de relatos sobre un mundo violento. Depredador das persoas.

Mercedes Leobalde gañou o premio Ánxel Fole de narrativa curta con ‘Funambulistas’. Un libro de relatos sobre personaxes situados na corda frouxa. Coma todos e todas nós. Sobre persoas inmersas en relacións de poder desiguais. Sobre violencia e abuso. E tamén sobre rebeldía. Falamos con ela.

‘Funambulistas’ é o teu segundo libro. Tiñas moitas cousas sen publicar? Son relatos escritos en distintas épocas?

Teño algún relato máis, ou poemas soltos, pero non moito máis. Empecei a escribir ‘Funambulistas’ coa idea de facer relatos breves sobre un personaxe posto nunha situación determinada. Despois fun ampliando o número porque me divertía moito escribir… Os máis antigos son o de ‘Romasanta’ ou os cinco ou seis primeiros. Despois fun incorporando máis.

Un dos relatos di que todos somos funambulistas. Por que?

Porque andamos todos pola corda frouxa. En calquera momento chega un revés que pon o teu mundo patas arriba. A vida é inseguridade. Temos moi poucas certezas. Sempre temos que manter o equilibrio. E ofrecer unha resistencia, que é o que fan os meus personaxes. Mirar para adiante e seguir, aínda que despois as cousas vaian mal.

Os relatos falan moito de desigualdade, de violencia, de desequilibrios e abusos de poder.

Supoño que sempre escribes do que che preocupa, é normal. Por iso está moi presente a violencia machista. É tan palpable, tan evidente… e non sabemos nin como reaccionar. E agora chegan os poderes reaccionarios e fan que aínda vaiamos máis para atrás. Teño dúas fillas e pensaba que xa non ían ter que ver todo isto, mais parece que as cousas non melloraron moito.

Contas feitos bastante tráxicos. Mais con moito humor.

Tentei que humor, ironía e dramatismo estivesen compensados. 25 relatos dramáticos sería demasiado…

mercedesnuncanto

Hai certa conexión co teu libro anterior, o poemario ‘Chamádeme Eva’. Nesta obra, Eva era representación de todas as mulleres e da cruz de “pecadoras” coa que quixeron cargarnos. En ‘Funambulistas’ están, por exemplo, os dous relatos de Elena Francis. Ensínanlle a unha muller a non molestar mentres o seu home lle pon os cornos.

Eu lembro escoitar na radio o consultorio sentimental de Elena Francis. O meu relato lévao á caricatura, pero era como conto. Era unha forma de adoutrinar as mulleres, de ensinarlles a resignarse. E iso si enlaza co tema da cruz do pecado de ‘Chamádeme Eva’. Porque do que se sementa recóllese. Eu lembro ese programa de cando era nena, pero mantívose non só no franquismo senón na transición e ao principio da democracia. Despois houbo rumores de que os textos de Elena Francis os escribía un home. Non o sei. En calquera caso, eran dunha persoa machista.

Moitos dos contos teñen un toque esperpéntico. Absurdo. Coma ese.

É que é moi liberador escribir así, con ese punto surrealista. O primeiro que mandei a un concurso, neste sentido, foi ‘Taxi driver’. Era un home que facía o que quería… Ademais, ese punto louco é moi compatible coa carga ideolóxica que queiras meterlle.

Algúns teñen unha conexión directa coa actualidade. Como o do inmigrante sen papeis que acaba atropelando xente porque lle mandan mover o coche. Citas os CIEs, esa vergoña que pisa os dereitos humanos.

Citeinos pero non quixen afondar máis no asunto, porque sabía que ía agoniarme, e porque creo que ese é un tema que dá para algo máis que un relato breve. Que existan cárceres coma esas é unha proba de que somos unha sociedade enferma. Estaba recente o de Lampedusa, ademais, cando escribín iso. Ese é un dos temas que tiña pensados, pero cando escribín ‘Funambulistas’ escollín algúns e deixei outros. Tamén ten que ver coa actualidade o do Códice Calixtino, que escribín cando sucedía todo iso.

Tes entón algún outro proxecto literario en mente?

Quería facer unha noveliña breve. A ver se me dá o tempo.

Escribes moito, entón?

Por temporadas. Isto é un pouco adictivo. Canto máis escribes máis che gusta. Se o deixas por un tempo, despois é máis difícil retomar. Teño o vicio de empezar cousas e non rematalas. Teño varias carpetas de ideas.

O estilo está moi depurado. O relato é moi fluído e está moi condensado. Son contos curtos, áxiles…

Pois é como me sae. E a min en certos relatos gustaríame que me saíse doutra maneira, pero non. Sáeme así limpo e directo. A min gústame outro tipo de narración. A ver se no futuro me sae.

Pois perdería, sen dúbida. Algúns dos relatos están relacionados, como os tres da historia de Mar.

Entre eses tres hai continuidade, como nos de Elena Francis. Mais tamén poden lerse de forma independente. O de Mar ía ser, en principio, unha historia en tres partes. Mesmo pensei en aclaralo cos títulos, pero despois decidín non darlle tantas pistas ao lector.

‘Lúa contra o baleiro’ explica, dalgunha maneira, como teriamos que cambiar para que non ocorrese o que pasa no resto dos relatos. É así?

Ese é un relato distinto dos outros. Situado no futuro, fronte aos demais que, agás o de ‘A berra’, que se sitúa no pasado, refírense ao presente. Este relato fala, si, de que mellor nos iría se nos implicásemos máis coa colectividade, se fósemos máis solidarios e menos egoístas e individualistas. Non só en prol do ben común, senón tamén para preservar a propia memoria de cada un. Nese relato, o mundo é destruído.

Traballas como tradutora. Así que estás afeita a pelexar coas palabras.

Si. Vivo rodeada de palabras, de dicionarios. Se cadra diso vénme a precisión. Hai máis de 10 anos que traballo como tradutora de textos xurídicos e administrativos. Por iso o costume de buscar as palabras, de simplificar. Ás veces, máis que traducir, temos que interpretar os textos, porque parece que están escritos para que non se entendan, cando se supón que teñen que estar feitos coas palabras precisas, exactas, non ambiguas…

Un dos relatos, o dos berros do porco, ten unha estrutura un pouco máis complexa, con apelacións ao lector.

É que estaba a saírme un pouco persoal de máis, entón ese xogo metaliterario serviume para levar a atención a outro lado, para que non quedase tan nostálxico, tal persoal.

Despois de contarnos cousas crueis, acabas cun textiño sobre a tranquilidade de compartir un espazo cun gato…

É como un descanso, si. Unha forma de dicir que aí acabei. Un pouco de relax e paz para o final.

Moitos teñen un final bastante violento. En ‘Cúmulos’, comen os tiburóns ao personaxe?

Iso ten que decidilo quen lea! ‘Cúmulos’ é un dos meus dous relatos favoritos. O outro é a historia dos cogomelos. A muller empareda o home e decide que despois pintará da cor dos ollos del. É dunha crueldade tan fina…

Ás veces, a violencia dos relatos non é explícita. Non hai sangue, senón esperpento, como neste caso. Ou no relato, para min, máis violento de todos: o do negrón. O home que se achega e di que algo faría.

É que é máis interesante non ser tan explícita. Ese relato que dis non é unha historia inventada. Escoiteillo contar a unha muller da familia na casa da miña sogra. O home achégase dicindo iso tan ferinte, e a xente rise, parécelle un chiste. Ademais, a muller do negrón tiña que esconderse, polo que dirán. E iso é outra forma de violencia.

E que relatos che gusta ler a ti?

Moitos autores. Cortázar, Borges, Rulfo, Chejov… Acabo de ler un libro da canadense Amy Hempel que me gustou moito. Son relatos moi frescos, con moito diálogo, que din sempre algo máis do que parece. Como un queixo gruyère no que o lector ten que encher os buracos. Os meus relatos non son así. Todo é máis directo, transparente. Todo está aí.

Xa gañaras un premio co teu anterior libro. Dous libros, dous premios. Non está mal.

Está moi ben, si. Ademais o Ánxel Fole vaino publicar Xerais. Estou moi contenta.

Montse Dopico

Deixa un comentario!