Menu Xerais

Cando murmura a boca da memoria: «As voces baixas», de Manuel Rivas. Crítica de Armando Requeixo

Armando Requeixo publicou unha recensión crítica  sobre As voces baixas, de Manuel Rivas. A recensión publicouse nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños.

 

 

As voces da memoria

¿E el non vedes ese picariño que anda temeroso da treboada na Rúa Marola en Monte Alto? Évos o fillo da Carmiña e o saxofonista e abrázase na irmá María como se niso lle fose a vida.

Os pais puxéronlle Manuel, como o avó Barrós, o labrego escribidor de cartas para os emigrantes que fora represaliado republicano, pero tamén como seu outro avó, o paterno Rivas, carpinteiro que fora cenetista.

O pequeno anda a descifrar o triángulo das Bermudas do corazón: o Faro, sempre a Torre de Hércules; a Prisión Provincial e o Cemiterio de San Amaro, os tres vértices-vórtices da xeografía sentimental primeira, esa que non aprendería na escola párvula de Monte Alto nin despois nas clases primarias de don Antonio nin tampouco non no mozo Instituto Mixto de Monelos.

O cativo Manolo Rivas andou logo a psicoxeografía de Castro de Elviña, o lugar onde vira o vento, no tempo de saber as historias familiares do tío Francisco, barbeiro e fistor, e mais do tío Pepe, Marco Polo especieiro. Tempo tamén para relembrar as andainas de paleta na Guaira do señor pai, das leiteiradas Monelos arriba e pola rúa de San Xoán da benquerida nai, lectora de haxiografías e, asemade, dos versos de Rosalía. Anos nos que todo o dominaba a corredoira da Cavaxe, aquel camiño cunqueiriano no que ían e viñan enterros de nenos anxo, partidas de cazadores de lobos e fantásticos saltimbanquis. Días nos que o saxofón de pai se exiliou e chegaron vedoiros de tristeza hídrica, nos que todo se facía procurar a lendaria trabe de ouro que cruzaba dos Curutos ao Lagar, un misterio que cifraba nas chorimas cardiotónicas cando toda cousa semellaba gobernada pola Pena do Goliacho, vixía da noite dos séculos, testemuña das loitas dos romanos contra os ártabros, das batallas antinapoleónicas, da vesania do 36 e a devastación contaminante de Cross Fertiberia. Alí, baixo aquel enorme penedo, quedaron tamén os primeiros cigarros do rapazolo, O’Rivas, nicotina mercada á saída do Cine Monelos. E os bicos furtivos da estrea, beizos velenosos que anos máis tarde materializarían nas mozas vesgas do Pub Dylan’s.

O’Rivas, mozote do Instituto de Monelos, república antifranquista na que os mozos todos, sen excepción, namoran da profesora dona Luz —Pozo Garza, ai non—, soubo pronto que a literatura valía un potosí, que o seu era escribir, un oficio no que non chovese por un, no que dar alento aos soños aprendidos de noviño co Capitán Trueno, El Jabato e, sobre todo O último mohicano, tamén si Lafuente Estefanía, Keith Luger e Silver Kane.

Ollade como sobe as escaleiras de El Ideal Gallego o rapaz. Imita a súa irmá María, verbívora, escritora gañadora de temperás concursos, logo filóloga en Santiago. Contemplade como se afai a andar de portador das crónicas buseiras dos correspondentes, fixádevos nos veráns de meritorio, redactando igual informacións portuarias que horóscopos imposibles. E velaí a primeira grande travesía: aquela entrevista con Luís Seoane, case sen o esperar.

¿Acaso non o endergades agora correndo diante dos grises como estudante na Facultade de Ciencias da Información no Madrid do derradeiro franquismo? Si, évos o mesmo que ben xa marchou facer as prácticas co Alexandre Cribeiro á delegación galega da TVE. Hai nel luz abonda, pero as sombras róeno derredor e furtanlle á irmá María e mais os pais.

Mais ao Manuel Rivas estóuranlle na boca as memorias. Ten de botalas fóra. Hai nel demasiada boca das palabras (escrita), boca de luz (faro neno), boca da baía (Marola recordada), covas das bocas (silencios a esconxurar), trazos de boca nai (falar soa de proxenitora para se recoñecer). O seu é un murmurar da boca da memoria que non estiña, que se deita nun océano de ecos, velaíños, silandeiros, case ingrávidos, lembranzas que pulan por saír, por facerse rumor das vidas que con un foron, que con un van, esas, As voces baixas.

Armando Requeixo

Comentarios pechados