Menu Xerais

Entrevista a Xabier P. Docampo pola estrea de «A casa da luz» e a reedición de «O misterio das badaladas»

O Diario de Arousa e o Diario de Ferrol publican unha entrevista con Xabier P. DoCampo asinada por X. Gómez, con motivo da estrea da película A casa da luz e da reedición de O misterio das baladalas. Reproducímola integramente:

«A lectura serve para aprender a poñerlle nome aos sentimentos»

O teatro Rosalía de Castro da Coruña acolle esta tarde ás 17.30 horas a preestrea d´A casa da luz, unha película de Carlos Amil sobre a novela homónima de Xabier P. Docampo. O escritor de Rábade, un dos nove premios nacionais mde literatura vivos que ten Galicia, magarda ese momento con impaciencia e mentusiasmo, pois “a todo o mundo faille ilusión que adapten para o cine unha mnovela súa”. Pero hai outros motivos mque levan a Docampo á actualidade, como a reedición que vén de facer Xerais dun libro con vinte e cinco anos de vida, O misterio das badaladas.

—Logo de ver a película que hoxe se estrea no teatro Rosalía da Coruña, Xabier P. Docampo mantén que é ilusionante que fagan unha adaptación para o cine dunha novela súa.
—Ratifícome completamente, con certos matices que son os mesmos que tiña cando aínda non a vira. Un séntese orgulloso. Esta adaptación nin lle dá nin lle quita: a novela é o que sempre foi. Esta obra foi previamente un proxecto de guión que fixen para o produtor onde contaba, así por riba, esta historia. Como as cousas van ás veces lentas e acuciado por un editor ao que tiña que entregar no prazo dun ano unha obra, collín ese guión e desenvolvino como novela. Logo esta película baséase na novela d´A casa da luz.

—Sorprendeulle a visión que da novela ten o director, Carlos Amil, como a reflectiu?
—Fixen un pequeno guión, pero daquela o director previsto non era Amil, senón outro. Amil díxome que lle gustaría introducir modificacións no texto e eu díxenlle que a novela pesaba tanto en min que non era capaz de facer eses cambios, de modo que el asumiu ese traballo logo de dicirlle que fixera o que quixera porque a película era cousa súa. Literatura e cinema son dúas cousas distintas, pero, con todo, non hai maneira de ver a película sen que a novela estea presente en todo momento, aínda que hai elementos que lle engadiu, algúns mesmo noutras obras miñas, como d´O pazo baleiro.

—Leva moitos anos escribindo literatura, sobre todo infantil e xuvenil. Como ve agora este xénero?
—Daquela, anos 70 e 80, a literatura infantil e xuvenil (LIX) era unha necesidade educativa. Hoxe cambiou moito, non só polas mudanzas políticas, senón tamén polas que se produciron no eido industrial e comercial. Hoxendía existe xa un número alto de editoras publicando exclusivamente LIX en galego. Esta, e a literatura galega en xeral, desde os anos 70 para acó é unha literatura absolutamente incomparable. Non hai outra do noso entorno tan vizosa e de tanta calidade como a galega. Agora hai, loxicamente, moitos máis autores. Lembro unha vez oírlle a un persoeiro de gran relevancia na cultura galega dicir cun libro na man que unha literatura é adulta e está xa totalmente consolidada cando era capaz de ter libros tan malos coma ese que levaba. A calidade continúa e increméntase, pero na abundancia existen máis posibilidades de que se atope unha obra de menor calidade. É que houbo un momento en que todas as obras que se escribiron en Galicia de literatura infantil e xuvenil eran verdadeiramente sobranceiras.

—Aí está a nómina de Premios Nacionais galegos no xénero…
—Son catro, todas elas escritas en galego e nalgún caso como o noite”) nin sequera estaba traducida ao castelán cando recibiu o premio. Desde o ano 1985, cando llo dan a Paco Martín, ata o 2008, cando o recibe Agustín Fernández Paz, hai catro, unha proporción altísima que nos tiña que ter a todos orgullosísimos e que tiña que impedir que alguén fose quen de repetir aquela cousa tan pouco afortunada dunha “literatura acomplexada a ensimesmada”.

—O poder político está á altura das circunstancias?
—Os responsables políticos sempre van arrastrados polas circunstancias. Sempre. Se algún di outra cousa é porque ten unha visión interesada do asunto. Eu non nego as circunstancias económicas, que son as que son, pero hai que ter en conta unha cousa: o sector do libro tiña que estar especialmente protexido, o sector da creación en xeral, desde o punto de vista económico, xa non digo desde o punto de vista de facer país. Se se escacharraron determinados sectores económicos, penso que aqueloutros que están fortes e van ben han de reforzarse e promocionarse. Claro, aquí aparece outra cousa: o sector da cultura galega está loxicamente ligado á lingua galega, e cando o que se quere é desterrar do corazón dos galegos a lingua galega, evidentemente aí cae arrastrado todo o sector da cultura. Non hai máis que ver como chegaron determinadas persoas facendo cantos a cousas estrañas como a literatura en castelán de escritores nacidos en Galicia.

—Cambiou tamén o enfoque das obras. O enfoque deixou de ser tan coral para se estilar outro que poderiamos definir como a peripecia individual dun neno ou unha nena que loita cos seus medos, as súas inquedanzas… É así?
—Eu sinto un respecto enorme por todos os meus compañeiros: sei o que é estar pechado na casa dez meses escribindo unha novela. Iso por diante. A literatura ten funcións de todos coñecidas na vida da xente. Unha delas é a didáctica. A iso correspóndeselle unha función viciosa, que é o didactismo: hai que distinguir o didáctico do didactista. Existe unha idea de que a literatura, nomeadamente a LIX, ten que axudar ao individuo a construír a súa propia personalidade lonxe de determinados elementos que a perturban. É importante, pois, que os nenos lean “Onde viven os monstros”, de Maurice Sendak, para que aprendan a dominar determinados medos, pero de aí a considerar a literatura como un camiño terapéutico fai que o terapéutico medre e o  literario caia. E iso non é bo.

—As premisas coas que escribe seguen sendo as mesmas ou varían pasado o tempo?
—Iso forma parte da miña propia madureza. Penso que o ser humano ten un proceso de madureza ata o fin da vida, entendendo por madurar saber máis da vida, ter máis experiencias e ser capaz de converter esas experiencias no que todos desexariamos que fosen: sabedoría. Eu non son o mesmo, non vexo o mundo da mesma forma que hai 15 anos, pero é que ademais non vexo as mesmas cousas no mundo. Cando se me ocorre escribir unha obra determinada é porque hai algo que quero contar, algo do que quero falar. Poñamos por caso a obra que foi Premio Nacional: nela quería reivindicar o papel que na transmisión dunha cosmoloxía tiña o narrador tradicional: aí quixen refletir unha forma de narrar, facer literatura máis aló de contar historias. Unha vez feito iso, non o quero repetir. De que quero falar agora? Do mal, da súa existencia no mundo: hai vinte anos xa pensaba que no mundo existía o mal, pero aínda non encontrara a maneira de falar diso.

—O mundo actual é moi diferente do dos nenos que aparecen nas súas historias?
—Nada distinto do que era na miña infancia. Explícome: son distintos os trebellos, as cousas, a forma de andar polo mundo, o que vemos, pero os nenos e as nenas daquela e de agora seguimos sentindo o mesmo: temos os mesmos medos, os mesmos desexos, vivimos o amor da mesma forma, os aloumiños, as relacións cos pais… As emocións non cambiaron nada de cando eu nacín a hoxendía. Os teus fillos emociónanse, choran e rin practicamente coas mesmas cousas coas que eu me emocionaba, choraba ou ría. Chéganlles por camiños disintos, si, pois a min non me chegaron pola televisión, nin por internet  nin por un videoxogo, pero son as mesmas. E aí temos que nos plantexar como nos diriximos a eles, aí é onde se fai a literatura, pois a lectura serve, entre outras moitas cousas, para aprender a poñerlle nome aos nosos sentimentos. Cando llelos poñemos, facémolos nosos. A historia, o argumento, non é a literatura; a literatura é a linguaxe.

Comentarios pechados