Menu Xerais

«Non hai noite tan longa», a primeira novela de Agustín Fernández Paz dirixida ao público adulto

O Xornal de Galicia recolle unha noticia asinada por Iago Martínez sobre a saída, o próximo mes de Non hai noite tan longa, a primeira novela de Agustín Fernández Paz dirixida ao público adulto:

Agustín Fernández Paz debuta por segunda vez

Xerais ultima a edición de Non hai noite tan longa, a primeira novela do Premio Nacional vilalbés dirixida ao público adulto

O titular engana. Din que é o abecé deste oficio. Agustín Fernández Paz desménteo axiña, pero non parece amolado. “Para min é unha novela máis, escribina coa mesma intensidade que as anteriores”, corrixe con amabilidade. A diferenza de todas elas, porén, Non hai noite tan longa (Xerais) será a primeira que o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil publique en Galicia sen prescricións de idade para os lectores. Nin teóricas nin explícitas. Tecnicamente será a súa primeira novela para adultos. Ao final, o protagonista ten que conceder: “É inevitábel que se vexa como un segundo debut”. Debe ser o abecé do seu oficio.

Non hai noite tan longa conta o regreso de Gabriel Lamas, un home de 50 anos asentado en París, á vila galega na que naceu. É a primeira vez en trinta anos que pisa a súa terra. Non volveu nin sequera para darlle sepultura ao pai, condenado e encarcerado a finais dos sesenta por un delito que non cometeu. A Galicia coa que se atopa en 2002, tras a morte da súa nai, é moi distinta da que deixara en 1970. O que non cambiou foi a ferida que o arredou dos seus e o levou a Francia, aínda sen estiñar. A mala conciencia segue intacta. “A novela é un axuste de contas coa miña xeración”, explica. “Coa educación que recibimos”.

A primeira novela para adultos de Fernández Paz puido ser Aire negro (2000), pero ao final apareceu en Fóra de xogo, a colección xuvenil de Xerais, por decisión do editor. “Esta talvez estea máis escorada cara ao lectorado adulto, pero tamén se podería considerar unha novela de fronteira, como Aire negro, Corredores de sombra, O centro do labirinto, Noite de voraces sombras ou O único que queda é o amor, que en catalán tivo dúas edicións na mesma editorial, unha nunha colección xuvenil e outra nunha colección para adultos”, explica o vilalbés.

Fernández Paz acredita no que Jordi Balló e Xavier Pérez sostiñan en La semilla inmortal: a ficción aliméntase dunha presada de argumentos universais, só 21 a xuízo dos autores do ensaio. “Os temas, neste caso o regreso e a vinganza, nunca son os que definen o lector dunha novela. Todos os temas serven para todos os tipos de lector. O que fai que unha novela sexa para adultos ou para mozos é a complexidade técnica. As novelas de fronteira, como eu lles chamo, son as que buscan a aquel que aínda non ten unha formación plena como lector, sexa adulto ou sexa mozo”.

O neno co pixama de raias, de John Boyne, ou La sombra del viento, de Carlos Ruíz Zafón, son para Agustín Fernández Paz libros desa caste. Aínda máis, parécenlle novelas xuvenís publicadas en coleccións para adultos. “Á inversa, é curioso o que pasou en Galicia coa Metamorfose de Kafka, Baixo as rodas de Hesse ou O vixía no centeo de Salinger. Apareceron en coleccións xuvenís, e iso permitiu que as lesen moitos mozos que doutro xeito nunca o farían”.

A través do desaxuste entre o país da memoria e o país do regreso, a novela deita unha ollada crítica, “por veces feroz”, sobre o presente de Galicia. “Hoxe non sería peor esa impresión que en 2002”, explica o lugués. “É certo que vivimos un tempo de desmantelamento, pero xa daquela había indicios dese proceso”. E malia a todo, o libro está preñado dun certo optimismo. Evidénciase no título, tirado do Macbeth de Shakespeare: “Non hai noite tan longa que non remate en día”.

DÚAS NOVELAS MÁIS A PUNTO

Máis preocupado polo futuro da lingua na que escribe que por entrar na Real Academia Galega –“Prefiro que entren as mulleres antes que os escritores de infantil e xuvenil”, arrisca–, Fernández Paz ten outras dúas novelas de camiño ás librarías. Xerais publicará logo do verán Fantasmas de luz, “unha fábula optimista sobre a globalización neoliberal e o cine protagonizada por un proxeccionista no paro”, e Rodeira ultima a dobre edición, en galego e castelán, dun volume de relatos titulado As fronteiras do medo.

Cinéfilo metódico, dos que elaboraba fichas de cada película que vía, Fernández Paz inzou Fantasmas de luz de referencias á gran pantalla. Tanto é así que o libro, adobiado con seis “tomas extra” que redimensionan os personaxes secundarios e deitan algo máis de luz nalgúns recantos da trama, remata cunha serie de fichas de cada unha das fitas.

“A recepción dunha obra literaria é sempre imprevisíbel”, apunta ao cabo o escritor. “A miña obsesión sempre foi a de gañar lectores para o galego, e aínda que son consciente de que o mundo da literatura para adultos é máis pechado, confío en que a novela funcione: que me lean os que me len e que se animen algúns dos que non o facían por publicar eu en coleccións xuvenís. Ter lectores é o mellor que lle pode pasar a un escritor”.

Iago Martínez

Comentarios pechados