Menu Xerais

Unha exploración do esmorecer das certezas que o amor romántico presenta como un anuncio de colonia: «Formigas nos pés», de Nazaret López. Crítica de María Reimóndez en «A Sega»

A escritora María Reimóndez publicou en A Sega unha recensión sobre a novela Formigas nos pés, de Nazaret López, publicada por Xerais na colección Narrativa.

 

«Formigas nos pés» de Nazaret López, por María Reimóndez

As formigas, como acontece ando unha senta nunha campa no verán, son un incomodo. E admito que a miña primeira reacción ante Formigas nos pés foi a incomodidade: unha muller duns cincuenta anos desfaise ante os meus ollos por unha ruptura sentimental cun home. De primeiras, como titula a primeira parte do libro, unha historia vulgar. Unha historia que intuímos repetida, sentimental (ese gran concepto patriarcal) e irrelevante. Unha historia escoitada ás nosas amigas, coñecidas, compañeiras, protagonistas de revistas desas “de mulleres”. A formiga, porén, fura.
Porque esa é seguramente a función da boa escrita. Furar. Tornar a incomodidade e o prexuízo inicial en curiosidade. A boa escrita é o que move a escoitar, a acompañar mesmo aquelas historias das que nos sentimos inicialmente distantes. Axúdanos a interrogar a nosa reticencia e mesmo un certo pudor inicial á hora de presenciar o día a día, nunha especie de pingar íntimo, dunha muller que chora a todas horas aparentemente por un home. A descrición, porén, é enganosa.
Porque se de algo trata esta novela é de, precisamente, poñer as mulleres no centro. Facer visible unha muller nun momento de crise vital, nun momento de virar de rumbo. Cando unha explora o que a narrativa nos ofrece tradicionalmente nestes casos, atopa ou a busca dun novo amor, o ingreso en mosteiros, a tolemia ou a desgraza de por vida. Seguramente porque estamos afeitas a que o desamor nolo conten señores dende hai séculos e as nosas expectativas sexan tan absurdas coma o seu imaxinario.
Formigas nos pés parte do mesmo principio para escoller un camiño ben diferente, o de tornar a “historia vulgar” nunha exploración da vulnerabilidade, do esmorecer das certezas que o amor romántico presenta como un anuncio de colonia. Na súa escrita de pequenos e certeiros impactos, a novela amosa a cara B de todas aquelas viaxes e momentos “románticos”, ás veces de forma un tanto oblicua, coma se a protagonista non fose quen de facer fronte aínda a certas cuestións, e outras, máis cara ao final, de xeito claro e contundente. Nesta novela escoitamos falar do desexo, do abandono, da xestión da dor dun aborto, do lado menos limpo das rupturas. Mais tamén da arte como ferramenta para a vida (a protagonista pinta e debuxa sen fin) e das redes de afecto fortes que nos manteñen en pé. Todas as amigas da protagonista carecen de nome propio pero estou certa de que todas as coñecemos dalgunha maneira: a amiga entusiasta, a amiga artista, a amiga herdada…
A protagonista de Formigas nos pés desafía a escrita cipotuda do desamor, esa na que os homes consideran lícito botarlles ás mulleres a culpa das súas desgrazas ficcionais e reais, fan lícita a violencia, o alcoholismo, afogarse no traballo… calquera cousa menos unha boa xestión emocional. A xestión emocional require o que as formigas nos presentan: bágoas e mocos, si, mais tamén todo o proceso de irse desprendendo, de recoñecer as fantasías da aceptación, que diría Mercedes Peón, que nós e a sociedade nos imos contando. As formigas furan na casca para chegar á cerna.
E a cerna é unha á que teño que sumar as miñas propias formigas, un tema que eu mesmo como escritora atopo fascinante e urxente: a reconciliación coa soidade que ás mulleres tanto nos custa. E non é sorprendente. Ninguén nos ensina a entender a súa importancia, cada minuto da nosa vida está cheo de obrigas cara a outras persoas. Na ficción, raras son as mulleres que nos guían nese camiño. De feito, rara é a ficción patriarcal que non advirta sobre os perigos das mulleres estaren soas: tolas, refugallos, frustradas e, moi a miúdo, vítimas de crimes.
A narradora deste libro sementa as súas formigas nas imaxes adquiridas, dende a “muller máis triste do supermercado” para roelas por dentro. Interróganos e subverte os prexuízos patriarcais que rodean a escoita do sufrimento das mulleres. Fura ata transportarnos empaticamente do afogo da parella a unha vida de diferente cor na que domine a esperanza.

María Reimóndez

Deixa un comentario!