Menu Xerais

Unha novela que custa esquecer: «Muros de aire», de An Alfaya. Crítica de Xosé Manuel Eyré

O crítico Xosé Manuel Eyré publicou no seu blog Ferradura en tránsito unha recensión crítica sobre a novela Muros de aire, de An Alfaya.

 

CO SUICIDIO ARREDOR

Un muro de aire é unha ferramenta cibernética que se emprega para que ninguén poida acceder ao noso computador. Nada que ver co que nos propón An Alfaya, os seus muros de aire érguense cando as personaxes chegan a algunha situación vital de difícil resolución.

De súpeto, ese abismo diante súa.
Por certo, pasaría algunha vez polas mentes de An Alfaya, que retamatada a súa lectura, o lector se topa tamén cun muro de aire?
In media re, copiando aos autores, quizá sexa esta a mellor maneira de comezar unha crónica crítica que non vai ser nada doada. Non é que An Alfaya quixera poñérnolo complicado aos críticos. Non. Nin moito menos. É que un non pode ser inmune ao que le, e Muros de aire está tan preñado de dolor e á vez resulta unha novela tan contundente, que o desgarro e a compracencia loitan por se instalar no xuízo crítico a fin de guialo.
A avoa Remedios, nai de Amalia e avoa de Cora, socióloga que co seu socio están a desenvolver un traballo sobre o suicidio, é o centro da historia. A castradora avoa Remedios, capaz do inimaxinábel por promocionar na escada social e asemellarse ás familias ricas polas que tanto devece. Ese propósito, que non acadará, dirixe toda a súa vida. A súa vida e a da súa filla. A súa vida e tamén a da súa neta, Cora, que, no remate da novela descubrira, como nas traxedias gregas, descubrirá como ela mesma ten unha orixe ben diferente á sabida, unha orixe da cal é culpábel directa a avoa Remedios. A avoa Remedios é unha orixe de dor permanente sobre todo para aqueles que máis familiaridade teñen con ela.. Muller ruín, cruel até o non máis poder.
Porén a novela ábrese ao lector como un cartafol de suicidios frustrados que son o obxectivo de estudo de Cora, no momento en que Mauro, o fillo de dona Elisa Luaces, a familia ben que Remedios tanto admira, aparece suicidado. Mauro é a outra personaxe coa que acompañar a maldade de Remedios. Non é menos ruín, non é menos retorto, impórtalle moi pouco facer sufrir á nai exactamente igual que a Remedios lle importa ben pouco o sufrimento da súa filla, un simple instrumento de promoción social.
A vida gris de Cora é unha beizón divina comparada coa dos suicidas frustrados que entrevista e van aparecendo, un a un, no comezo de cada capítulo, sen que a socióloga dea establecido un mínimo de distancia estabilizadora, de xeito que as vidas dos entrevistados rematan por interferir nagativamente na da entrevistadora.
Balada para Durkheim (Durkheim, Émile; é un dos pais da socioloxía, e escribiu sobre o suicidio) e o Manual do perfecto suicida son dous títulos que percorren as páxinas do texto. Un manuscrito sobreo tema caba caendo nas mans de Mauro, producíndolle un forte impacto, que se vai esvaendo a medida que se decata de que os autores non foron quen de levar á practica as aús brillantes teorías. Mais xa será tarde.
E tal e como o cartafol de suicidios se ía abrindo, no remate abondará o derradeiro caso para que que todas as pezas encaixen de maneira insospeitada, sorpresiva e explicadora. O que lle confire a o texto un ar de completude, de redondez, que acompaña o lector mentres pecha o libro. Un libro no que resultou mergullado malia a escasa compracencia da autora, que presenta casos de vidas rotas, tan rotas que ven como única solución o suicidio, a mesma vida de Cora atravesa zonas grises.
O que resulta unha mágoa é que a novela non contara cunha derradeira revisión que evitara palabras que sobran (ningún un contratempo,209), outras que non son as axeitadas ( exclamou con alegre,91) ou a inestabilidade do pronome persoal átono (parecerle, 116…)
A novela comeza unha nota mediante a cal a autora pretende guiar a lectura, alonxándoa do suicidio como tema central. En parte conséguese, mais non é unha boa noticia, non debería ser necesaria se o texto estiver dotado dunha orientación temática clara.
Malia todo é desas novelas que custa esquecer.

Xosé Manuel Eyré

Comentarios pechados