Menu Xerais

«Xuvia-Neda» de Vicente Araguas, crítica de Dolores Martínez Torres

EXPERIENCIA DA PALABRA

Xuvi-Neda: Un discurso sen fronteiras

“Vexamos, Fandiño, e ti, que estás facendo aquí? Porque temas para unha novela tes de abondo sen saír da casa. Mesmo as túas andanzas servirían para o material literario que andas a buscar”. Os seguidores de Vicente Araguas terán, se cadra, recoñecido esta cita: pertence á súa novela A canción do verán (publicada en 2001), mais tamén podería resumir a esencia dos presentes relatos, nos que o autor, instalado en fondo e forma no seu territorio habitual literario, unha vez máis adopta a voz e préstalle a memoria –ou viceversa– ao personaxe dese Fandiño mozo que, coma el, descobre a vida aos poucos, co paso dos veráns, rodeado de historias nas terras de Xuvia-Neda.

Fiel ao seu estilo particular, no que o marcado ritmo outorga equilibrio á inopinada sintaxe, Araguas conforma un discurso que suxire a espontaneidade da narración oral, pero que, en realidade, reflicte a deconstrucción metódica característica dun nada inocente experimentador da palabra. Aparecen aquí temas e recursos comúns na súa escrita, na que, coma o a u t o r declara, ás veces non hai fronteiras entre poesía e prosa; as voces mestúranse no discurso narrativo, simultanéanse accións en diferentes espazos e tempos –velaí, por exemplo, o relato titulado “Veronal o cinco de agosto, martes”–, e as asociacións de e l eme n to s coas que se constrúen as esceas ceméntanse con liberdade lírica. Mesturadas coas referencias aos clásicos e adornadas con detalles pop atópanse as tradicións máis enxebres –véxanse, a propósito, “Perico en lúas”, ou “Onde estea un acordeón”–; e os endemismos léxicos –peperetada, arruchi, cerillita, forriche e outros tesouros da fala de Trasancos– conviven cos termos cultos e as moi cosmopolitas expresións noutras linguas.

As distintas historias, artelladas arredor dos veráns da infancia e mocidade de Fandiño –ese tempo de melancolía carnal, onde se agardan imposibles–, reviven unha época que abrangue dende o fin da Guerra Civil á actualidade, con referencias a acontecementos da comarca. Os infames paseos de madrugada naquel “Fiat 509, matrícula tres mil e algo da Coruña”; ese tenente que os fuxidos mataron ao baixar do tranvía número 2; a visita de Marcelino, o do famoso gol. Mais tamén as “garzas e garcetas, lavancos e cormoráns” que acoden á ribeira, e as camelias a florecer nas hortas, e os rostros dos antigos amigos que mudan en adultos estraños. En Xuvia-Neda, Fandiño namorou dos ollos verdes de Lady Pepa e bailou con ela. E disque por alí pasea certo esmoleiro que ten unha “orquestra de heterónimos, coma Pessoa, para pedir o caldo no canto de facer poemas”; e que hai unha casa que chora coas cancións tristes, e que a raíña das festas, vella e espida, fala co seu can diante do espello. Dolores Martínez Torres

Crítica de Dolores Martínez Torres publicada en «Faro da Cultura», suplemento de Faro de Vigo o 27 de maio de 2010. A páxina completa onde aparece o texto pode baixarse en pdf aquí.

Comentarios pechados